Το λεξικό του ποδοσφαίρου

196 όροι εξηγημένοι απλά — από το τακτικό λεξιλόγιο έως την αργκό των αποδυτηρίων. Αναζήτησε μια λέξη ή περιηγήσου στη λίστα.

Αδύναμο πόδι: Το λιγότερο επιδέξιο πόδι ενός παίκτη. Το να το δουλεύεις νωρίς διευρύνει πολύ τις επιλογές πάσας και σουτ, αλλά απαιτεί τακτικές επαναλήψεις παρά μια περιστασιακή προπόνηση.
Αερόβια ικανότητα: Η ικανότητα να διατηρείς μια προσπάθεια για μεγάλο διάστημα χωρίς να εξαντλείσαι. Χρησιμεύει ως βάση: χωρίς αυτήν, ένας παίκτης αποκαθίσταται άσχημα ανάμεσα στις έντονες προσπάθειες ενός αγώνα.
Αερόβια ισχύς: Η ικανότητα να διατηρείς υψηλή ένταση για σχετικά μεγάλο διάστημα. Αυτή σου επιτρέπει να αλυσιδώνεις τα έντονα τρεξίματα της ίδιας φάσης παιχνιδιού.
Ακαδημία υποδομής: Αναγνωρισμένη δομή ενός επαγγελματικού συλλόγου που εκπαιδεύει τους νεαρούς παίκτες συνδυάζοντας ποδόσφαιρο και σχολείο. Πολύ λίγοι παίκτες μπαίνουν εκεί, και μια μειοψηφία από αυτούς που μπαίνουν γίνονται επαγγελματίες.
Ακραίος μπακ: Πλάγιος αμυντικός. Ανάλογα με το μοντέλο παιχνιδιού, ανεβαίνει για να δώσει το πλάτος, ή μπαίνει στον άξονα στο κέντρο για να βοηθήσει το χτίσιμο — μιλάμε τότε για εσωτερικό μπακ.
Αλλαγή: Η αντικατάσταση ενός παίκτη από έναν άλλον, μέσα στο όριο που ορίζει ο κανονισμός της διοργάνωσης. Στις υποδομές και στους ερασιτέχνες, οι αλλαγές είναι συχνά ελεύθερες, δηλαδή ένας παίκτης που βγήκε μπορεί να ξαναμπεί.
Αλλαγή πλευράς: Να αλλάζεις γρήγορα την μπάλα πλευρά αφού τραβήξεις τον αντίπαλο. Καθώς το μπλοκ του αντιπάλου ολισθαίνει προς την μπάλα, η αντίθετη πλευρά είναι συχνά ελεύθερη.
Αμυντική ισορροπία: Οι παίκτες που αφήνονται σκόπιμα πίσω από την μπάλα ενώ η ομάδα επιτίθεται (συχνά διάταξη 2-3 ή 3-2). Αυτό επιτρέπει, στην απώλεια, την αντι-πίεση ή το καθαρό γύρισμα πίσω. Λέγεται και rest defense.
Αμυντική μετάβαση: Τα δευτερόλεπτα που ακολουθούν μια απώλεια της μπάλας. Δύο μόνο πιθανές απαντήσεις: άμεση αντι-πίεση, ή μαζεμένο γύρισμα πίσω. Το λάθος είναι να κάνεις και τα δύο μισά.
Αμυντικό γύρισμα: Να επιστρέφεις σε μπλοκ μετά από απώλεια της μπάλας, αντί να πιέζεις. Είναι η άλλη επιλογή της αντι-πίεσης, και συχνά η σωστή όταν οι παίκτες είναι πολύ μακριά από την μπάλα.
Αμυντικός χαφ: Αμυντικός χαφ τοποθετημένος ακριβώς μπροστά από την άμυνα, επιφορτισμένος να προστατεύει τον άξονα και να προσφέρει σημείο στήριξης στο ξεκίνημα. Συχνά η πρώτη θέση που πρέπει να σταθεροποιήσεις σε μια ερασιτεχνική ομάδα.
Αναμενόμενα γκολ (xG): Δείκτης που εκτιμά την πιθανότητα ένα σουτ να γίνει γκολ, ανάλογα με τη θέση και την κατάστασή του. Χρήσιμος για να κρίνεις την ποιότητα των ευκαιριών παρά τον αριθμό τους, αλλά ελάχιστα κατάλληλος για ένα μικρό δείγμα ερασιτεχνικών αγώνων.
Ανάμεσα στις γραμμές: Ο χώρος ανάμεσα σε δύο αντίπαλες γραμμές, τυπικά ανάμεσα στην άμυνα και το κέντρο τους. Ένας παίκτης που δέχεται εκεί έχει σχεδόν πάντα τον χρόνο να γυρίσει: είναι η ζώνη που ψάχνει κάθε ομάδα που χτίζει.
Ανάποδος εξτρέμ: Εξτρέμ που παίζει στην αντίθετη πλευρά από το καλό του πόδι (ένας αριστεροπόδαρος στα δεξιά), για να μπαίνει στον άξονα και να σουτάρει. Σε αντάλλαγμα, σεντράρει λιγότερο και εξαρτάται πολύ από την άνοδο του μπακ του για να κρατηθεί το πλάτος.
Ανάπτυξη από πίσω: Ο τρόπος με τον οποίο η ομάδα βγάζει την μπάλα από τη δική της ζώνη, υπό την πίεση του αντιπάλου. Είναι συχνά ο πρώτος αυτοματισμός που εγκαθιστάς, ακόμα και πριν δουλέψεις την επίθεση.
Ανάσχεση: Η ενέργεια να πλησιάζεις τον κάτοχο για να τον εμποδίσεις να παίξει προς τα εμπρός. Καλή ανάσχεση δεν σημαίνει να ορμάς: σημαίνει να φτάνεις κλείνοντας μια πλευρά για να τον αναγκάσεις να παίξει εκεί που τον περιμένεις.
Ανατροφοδότηση: Η πληροφορία που επιστρέφεται σε έναν παίκτη για ό,τι μόλις έκανε. Πιο χρήσιμη όταν είναι στοχευμένη και άμεση παρά συσσωρευμένη στο τέλος της προπόνησης.
Ανίχνευση ταλέντων: Ο εντοπισμός παικτών για ένα ανώτερο επίπεδο ή μια ακαδημία. Παραμένει πολύ ατελής στα παιδιά, κυρίως εξαιτίας των διαφορών ωρίμανσης.
Ανοιχτό σώμα: Προσανατολισμός του σώματος που επιτρέπει να βλέπεις ταυτόχρονα τον κάτοχο και το υπόλοιπο γήπεδο πριν υποδεχτείς. Είναι η άμεση προέκταση της λήψης πληροφορίας. Η ανάγνωση του παιχνιδιού
Αντεπίθεση: Επίθεση που ξεκινά αμέσως μετά από μια ανάκτηση, ενώ ο αντίπαλος είναι ακόμα ανεβασμένος και αποδιοργανωμένος. Ζει από την ταχύτητα απόφασης όσο και από την ταχύτητα τρεξίματος.
Αντι-πίεση: Να πιέζεις αμέσως μόλις χάσεις την μπάλα, πριν ο αντίπαλος οργανωθεί. Λέγεται και gegenpressing. Αν η ανάκτηση δεν έρθει στα πρώτα δευτερόλεπτα, η οδηγία γίνεται να γυρίσεις πίσω. Το γκέγκενπρεσινγκ
Απευθείας και έμμεσο φάουλ: Σε ένα απευθείας φάουλ, μπορείς να σκοράρεις χωρίς να αγγίξει την μπάλα άλλος παίκτης· σε ένα έμμεσο, χρειάζεται μια δεύτερη επαφή.
Απευθείας παιχνίδι: Να ψάχνεις γρήγορα τα εμπρός, συχνά με μια μακρινή μπάλα σε έναν επιθετικό ικανό να την κρατήσει. Δεν είναι απομάκρυνση: χρειάζονται δύο ή τρεις παίκτες που ανεβαίνουν αμέσως να διεκδικήσουν τη δεύτερη μπάλα.
Αποδυτήρια: Πέρα από τον χώρο, όλα όσα αφορούν τη ζωή της ομάδας: ηγέτες, ατμόσφαιρα, εντάσεις. «Χάνω τα αποδυτήρια» σημαίνει δεν έχω πια τη συναίνεση των παικτών.
Αποθεραπεία: Πολύ ελαφριά προπόνηση την επομένη ενός αγώνα, που υποτίθεται ότι ξαναβάζει σε κίνηση την κυκλοφορία. Το αποτέλεσμά της στην απόδοση παραμένει υπό συζήτηση, αλλά έχει συχνά αξία ομαδικότητας και ψυχικής αποφόρτισης.
Αποθεραπεία: Το τέλος της προπόνησης, σε χαμηλή ένταση. Το φυσιολογικό του αποτέλεσμα είναι μέτριο, αλλά είναι μια χρήσιμη στιγμή για να ηρεμήσει η ομάδα και να πεις δυο λόγια για ό,τι μόλις δουλεύτηκε.
Απολογισμός: Η ανασκόπηση που γίνεται μετά από έναν αγώνα ή μια προπόνηση. Εστιάζει περισσότερο σε λίγες συγκεκριμένες συμπεριφορές παρά στο αποτέλεσμα, και καλό είναι να αφήνεις πρώτα τους παίκτες να εκφραστούν.
Αποφόρτιση: Περίοδος μείωσης της επιβάρυνσης πριν από μια σημαντική υποχρέωση, ώστε να φτάσεις φρέσκος χωρίς να χάσεις τις ικανότητες που ανέπτυξες. Μειώνεται περισσότερο ο όγκος παρά η ένταση.
Αριθμητική μειονεξία: Το να είσαι λιγότεροι από τον αντίπαλο στη ζώνη της μπάλας, ή στο γήπεδο μετά από αποβολή. Η απάντηση είναι σχεδόν πάντα η ίδια: να μειώσεις τους χώρους, να δεχτείς να αφήσεις την μπάλα, και να διαλέξεις μία μόνο πλευρά να αμυνθείς.
Αριθμητική υπεροχή: Το να είσαι περισσότεροι από τον αντίπαλο στη ζώνη της μπάλας. Την ψάχνεις παντού: τρεις αμυντικοί απέναντι σε δύο επιθετικούς για το ξεκίνημα, έναν παίκτη παραπάνω στο κέντρο για να προωθηθείς.
Αρχηγός: Ο παίκτης που φοράει το περιβραχιόνιο και κάνει τον σύνδεσμο ανάμεσα στην ομάδα, τον προπονητή και τον διαιτητή. Τον διαλέγεις περισσότερο για το παράδειγμα που δίνει και την ικανότητά του να στηρίζει τους άλλους παρά για το επίπεδο παιχνιδιού του.
Ατομικό μαρκάρισμα: Κάθε αμυντικός ακολουθεί έναν συγκεκριμένο αντίπαλο παντού όπου πηγαίνει. Απλό στην εξήγηση, αλλά κάθε παίκτης εξαρτάται από τη μονομαχία του: μία διάσπαση ανοίγει ολόκληρη πλευρά του γηπέδου.
Βάθος: Ο χώρος στην πλάτη της αντίπαλης άμυνας, και η απειλή που ασκείς εκεί. Χωρίς παίκτη που επιτίθεται στην πλάτη, ο αντίπαλος μπορεί να ανεβάσει τη γραμμή του και να πνίξει το παιχνίδι.
Βοηθός διαιτητή: Ο διαιτητής τοποθετημένος κατά μήκος της πλάγιας γραμμής, επιφορτισμένος κυρίως να σηματοδοτεί τα οφσάιντ και τις εξόδους της μπάλας. Στο ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο, αυτόν τον ρόλο τον αναλαμβάνει συχνά ένας παράγοντας ή ένας εθελοντής γονέας.
Βολέ και ημιβολέ: Χτύπημα πριν η μπάλα αγγίξει το έδαφος (βολέ) ή αμέσως μετά την αναπήδησή της (ημιβολέ). Το ημιβολέ είναι το πιο δυνατό, αλλά το πιο δύσκολο να στοχεύσεις.
Γλυκογόνο: Η μορφή με την οποία αποθηκεύονται οι υδατάνθρακες στους μυς και το συκώτι. Είναι το κύριο καύσιμο ενός αγώνα: χαμηλά αποθέματα εξηγούν συχνά την πτώση έντασης των τελευταίων είκοσι λεπτών. Τι να τρως πριν από έναν αγώνα
Γραμμή πάσας: Ο φανταστικός διάδρομος ανάμεσα στον κάτοχο και έναν συμπαίκτη. Το να αμύνεσαι σημαίνει συχνά να κλείνεις τις εσωτερικές γραμμές πάσας παρά να τρέχεις πάνω στην μπάλα.
Γρήγορη επίθεση: Επίθεση που εκτελείται σε λίγες πάσες πριν ο αντίπαλος προλάβει να επανατοποθετηθεί. Βρίσκεται ανάμεσα στην αντεπίθεση, την άμεση, και τη στημένη επίθεση, την υπομονετική.
Γύρισμα: Σύντομη πάσα που παίζεται με μία επαφή προς έναν συμπαίκτη που έρχεται, συχνά με την πλάτη στο τέρμα. Είναι το δεύτερο μισό ενός ένα-δύο ή ενός συνδυασμού τριών.
Γύρισμα προς τα πίσω: Μπάλα που παίζεται προς τα πίσω από τη γραμμή του τέρματος ή το εσωτερικό της περιοχής, προς έναν παίκτη που έρχεται φορτσάτος. Μία από τις πιο αποδοτικές καταστάσεις γκολ του σύγχρονου ποδοσφαίρου.
Δελτίο: Η επίσημη εγγραφή ενός παίκτη ή ενός προπονητή στην ομοσπονδία, που καθορίζει το δικαίωμα να αγωνίζεται σε επίσημους αγώνες. Συνοδεύεται από πιστοποιητικό ή ερωτηματολόγιο υγείας ανάλογα με την περίπτωση.
Δεύτερη μπάλα: Η μπάλα που πέφτει μετά από μια εναέρια μονομαχία, μια κόντρα ή μια απομάκρυνση. Οι ομάδες που παίζουν μακριά χωρίς να οργανώνουν την ανάκτηση αυτών των μπαλών χάνουν συχνά ένα μεγάλο μέρος των επιθέσεών τους.
Διαδικασία των πέναλτι: Η σειρά των πέναλτι που κρίνει δύο ισόπαλες ομάδες. Το ποσοστό επιτυχίας εκεί πέφτει σαφώς σε σχέση με ένα πέναλτι μέσα στον αγώνα: είναι άσκηση διαχείρισης της πίεσης όσο και τεχνικής.
Διαλειμματική προπόνηση: Δουλειά που εναλλάσσει προσπάθειες και αποκαταστάσεις. Στο ποδόσφαιρο, προτιμάμε σύντομες και επαναλαμβανόμενες μορφές, πιο κοντινές σε ό,τι ζει ένας παίκτης στον αγώνα από ένα συνεχές τρέξιμο.
Διαλειμματικό: Μορφή τρεξίματος που εναλλάσσει σύντομες προσπάθειες και σύντομες παύσεις (για παράδειγμα 15 δευτερόλεπτα / 15 δευτερόλεπτα). Πολύ χρησιμοποιούμενη στο ποδόσφαιρο γιατί επιτρέπει μεγάλο όγκο σε υψηλή ένταση.
Διαλειμματικό τεστ 30-15: Τεστ πεδίου που εναλλάσσει 30 δευτερόλεπτα τρεξίματος και 15 δευτερόλεπτα βάδισης, με ταχύτητα που αυξάνεται σε επίπεδα. Η διαλειμματική του μορφή το κάνει συχνά πιο κοντινό στο ποδόσφαιρο από ένα τεστ συνεχούς τρεξίματος.
Διάσειση: Χτύπημα στο κεφάλι που προκαλεί συμπτώματα (σύγχυση, πονοκέφαλος, ναυτία), με ή χωρίς απώλεια συνείδησης. Ο κανόνας δεν συζητιέται: σε περίπτωση αμφιβολίας, ο παίκτης βγαίνει και δεν επιστρέφει, και χρειάζεται ιατρική γνωμάτευση πριν την επανέναρξη.
Διάστρεμμα: Διάστρεμμα ή ρήξη ενός συνδέσμου, τις περισσότερες φορές στον αστράγαλο. Ο κίνδυνος υποτροπής είναι υψηλός, γι' αυτό η δουλειά ισορροπίας και ιδιοδεκτικότητας είναι χρήσιμη πολύ μετά την εξαφάνιση του πόνου.
Διπλώματα προπονητή: Στη Γαλλία, η ομοσπονδιακή διαδρομή πηγαίνει από τα πτυχία εμψυχωτή έως το BMF και το BEF, μετά στα επαγγελματικά διπλώματα. Κάθε επίπεδο ανοίγει την πρόσβαση σε ορισμένες κατηγορίες και κατηγορίες πρωταθλήματος.
Δύο γκολ και χατ-τρικ: Δύο γκολ, μετά τρία γκολ που σημειώνει ο ίδιος παίκτης στη διάρκεια του ίδιου αγώνα.
Έκκεντρη σύσπαση: Σύσπαση κατά την οποία ο μυς επιμηκύνεται, τυπικά σε ένα φρενάρισμα ή μια προσγείωση από άλμα. Είναι ο πιο απαιτητικός τρόπος, πολύ παρών στο ποδόσφαιρο και κεντρικός στη δουλειά των οπίσθιων μηριαίων.
Εκπαιδευτής: Ονομασία που δίνεται στον προπονητή των κατηγοριών υποδομής, για να τονίσει ότι η αποστολή ξεπερνά την απόδοση: να εκπαιδεύεις παίκτες και να μεταδίδεις ένα πλαίσιο.
Εκρηκτικότητα: Η ικανότητα να παράγεις πολλή δύναμη σε ελάχιστο χρόνο: πρώτο βήμα, άλμα, αλλαγή κατεύθυνσης. Δουλεύεται κατά προτίμηση με ξεκούραστους παίκτες, στην αρχή της προπόνησης, παρά μέσα στην κόπωση.
Ελεύθερος παίκτης: Ο παίκτης που δεν έχει κανέναν πάνω του στη ζώνη της μπάλας. Αυτός επιτρέπει να περάσεις την επόμενη γραμμή του αντιπάλου — εξ ου και η αρχή να ψάχνεις πάντα να είσαι ένας παραπάνω κοντά στην μπάλα.
Ένα-δύο: Πάσα ακολουθούμενη από άμεση επιστροφή στην πορεία του παίκτη που έδωσε. Η πιο απλή κίνηση για να εξουδετερώσεις έναν αντίπαλο, και μία από τις πιο αποδοτικές να επαναλαμβάνεις στην προπόνηση.
Εναέρια έξοδος: Επέμβαση του τερματοφύλακα σε ψηλή μπάλα (σέντρα, κόρνερ). Η απόφαση — να βγει ή να μείνει — μετράει περισσότερο από το άλμα: μια έξοδος που ανακοινώνεται καθαρά και εγκαταλείπεται στη μέση είναι η πιο επικίνδυνη επιλογή.
Εναλλαγή θέσεων: Ανταλλαγή θέσης ανάμεσα σε δύο παίκτες κατά τη διάρκεια της φάσης (ένας εξτρέμ που μπαίνει μέσα ενώ ο μπακ παίρνει τον διάδρομο). Δημιουργεί αμφιβολία στον αμυντικό, με την προϋπόθεση ότι η ελευθερωμένη ζώνη καλύπτεται από κάποιον.
Εναρκτήριο λάκτισμα: Η επαναφορά της μπάλας στον κεντρικό κύκλο, στην αρχή κάθε ημιχρόνου και μετά από κάθε γκολ. Η μπάλα μπορεί σήμερα να παιχτεί προς οποιαδήποτε κατεύθυνση, και γκολ μπορεί να επιτευχθεί απευθείας.
Έναυσμα πίεσης: Το ακριβές σήμα που εκκινεί την πίεση όλης της ομάδας: πάσα προς τα πίσω, χαμένο κοντρόλ, παίκτης με την πλάτη στο παιχνίδι, μπάλα προς την πλάγια γραμμή. Χωρίς κοινό έναυσμα, ο καθένας πιέζει στην ώρα του και το μπλοκ σπάει. Η συντονισμένη πίεση
Ενεργειακά συστήματα: Οι διάφοροι τρόποι με τους οποίους το σώμα παράγει ενέργεια ανάλογα με την ένταση και τη διάρκεια της προσπάθειας. Στο ποδόσφαιρο, αναμειγνύονται διαρκώς, εξ ου και η αξία της διαλειμματικής δουλειάς.
Ενεργητική αποκατάσταση: Πολύ ελαφριά προσπάθεια μετά από έναν αγώνα ή μια έντονη προπόνηση, αντί για πλήρη ξεκούραση. Ένα από τα δομικά στοιχεία ενός πρωτοκόλλου αποκατάστασης, μαζί με τον ύπνο και τη διατροφή. Αποκατάσταση μετά τον αγώνα
Ενυδάτωση: Η διατήρηση του επιπέδου νερού στον οργανισμό. Μια απώλεια υγρών λίγων ποσοστιαίων μονάδων του σωματικού βάρους μπορεί να αρκεί για να υποβαθμίσει την απόδοση και τη διαύγεια, γι' αυτό και πίνεις πριν διψάσεις.
Εξτρέμ: Επιθετικός παίκτης που κινείται κοντά στην πλάγια γραμμή. Ανάλογα με το προφίλ, μένει ανοιχτός για να τεντώνει την άμυνα και να ξεχύνεται, ή μπαίνει στον άξονα για να σουτάρει και να αφήνει τον διάδρομο στον μπακ του.
Επιβράδυνση του παιχνιδιού: Να επιβραδύνεις σκόπιμα το παιχνίδι: στην άμυνα για να δώσεις χρόνο στο μπλοκ να επανατοποθετηθεί, στην επίθεση για να περιμένεις την άνοδο των συμπαικτών. Το να ξέρεις να μην πηγαίνεις γρήγορα είναι μέρος του παιχνιδιού.
Επιθετική μετάβαση: Τα δευτερόλεπτα που ακολουθούν μια ανάκτηση, όταν ο αντίπαλος είναι ακόμα αποδιοργανωμένος. Είναι συχνά η στιγμή του αγώνα που σκοράρεις πιο εύκολα. Ενότητα: Οι μεταβάσεις
Ερωτηματολόγιο φυσικής κατάστασης: Μερικές ερωτήσεις που τίθενται τακτικά στους παίκτες (ύπνος, κόπωση, στρες, μυϊκοί πόνοι) για να παρακολουθείς την κατάστασή τους. Σε συνδυασμό με το RPE, είναι η πιο προσιτή παρακολούθηση στους ερασιτέχνες: δεν κοστίζει τίποτα και βοηθά να εντοπίζεις τους παίκτες στο κόκκινο.
Εστία: Το τέρμα, στην καθημερινή γλώσσα. «Φυλάω την εστία» σημαίνει παίζω τερματοφύλακας.
Ευκινησία: Η ικανότητα να αλλάζεις κατεύθυνση γρήγορα, αντιδρώντας σε ό,τι συμβαίνει γύρω σου. Να διακρίνεται από μια απλή διαδρομή κώνων μαθημένη απ' έξω: χωρίς πληροφορία προς επεξεργασία, δεν πρόκειται πια για ευκινησία.
Ζώνη της αλήθειας: Ο χώρος μπροστά από την αντίπαλη περιοχή και μέσα στην περιοχή, εκεί όπου κρίνονται τα περισσότερα γκολ. Πολλές αναλύσεις αγώνα συνίστανται πρώτα στο να μετράς πόσες φορές μια ομάδα μπαίνει εκεί.
Ζωνική άμυνα: Κάθε παίκτης είναι υπεύθυνος για έναν χώρο και αναλαμβάνει τον αντίπαλο που μπαίνει σε αυτόν, μετά τον παραδίδει σε έναν συμπαίκτη όταν βγαίνει. Είναι η βάση του παιχνιδιού σε μπλοκ.
Ηβαλγία: Χρόνιος πόνος στην περιοχή της ήβης, συχνός στο ποδόσφαιρο, που ευνοείται από την επανάληψη των αλλαγών κατεύθυνσης και των σουτ. Εγκαθίσταται σταδιακά, γι' αυτό τα πρώτα σημάδια παραμελούνται εύκολα.
Ηλικιακές κατηγορίες: Ο χωρισμός U6, U7, U8… μέχρι τους U19 και μετά τους ενήλικες, υπολογισμένος στο έτος γέννησης. Ένας «U13» είναι ένας παίκτης κάτω των 13 ετών την 1η Ιανουαρίου της τρέχουσας σεζόν.
Ημιχώρος: Ο διάδρομος ανάμεσα στον άξονα και την πλευρά, όταν χωρίζεις το γήπεδο σε πέντε λωρίδες. Ένας παίκτης τοποθετημένος εκεί είναι δύσκολο να μαρκαριστεί — πολύ μέσα για τον μπακ, πολύ έξω για τον στόπερ — και βλέπει το τέρμα όπως και τις δύο πλευρές. Ενότητα: Παιχνίδι θέσης
Ιδιοδεκτικότητα: Η αντίληψη της θέσης του σώματος και ο έλεγχος των στηρίξεων, που δουλεύεται συχνά σε ισορροπία ή σε ασταθή επιφάνεια. Είναι ένας από τους κλασικούς μοχλούς της πρόληψης των διαστρεμμάτων.
Καβιάρι: Τέλεια ασίστ, που δεν αφήνει πια παρά μόνο να σπρώξεις την μπάλα στα δίχτυα.
Καθήλωση: Να απασχολείς έναν αντίπαλο για να τον εμποδίσεις να πάει αλλού. Ένας εξτρέμ κολλημένος στην πλάγια γραμμή καθηλώνει τον αντίπαλο μπακ· ένας επιθετικός που απειλεί την πλάτη της άμυνας καθηλώνει την αμυντική γραμμή και την εμποδίζει να ανέβει.
Καθυστερήσεις: Λεπτά που προστίθενται στο τέλος του ημιχρόνου για να αναπληρώσουν τις καθυστερήσεις (τραυματισμοί, αλλαγές, πανηγυρισμοί). Ο διαιτητής παραμένει ο μόνος κριτής.
Κάλυψη: Να τοποθετείσαι πίσω και ελαφρώς διαγώνια από έναν συμπαίκτη που πάει στη μονομαχία, για να είσαι έτοιμος να επέμβεις αν εξουδετερωθεί. Αυτό επιτρέπει να αμύνεσαι επιθετικά χωρίς να ρισκάρεις τα πάντα.
Κατέβασμα: Κίνηση ενός επιθετικού παίκτη που κατεβαίνει προς την μπάλα για να γίνει διαθέσιμος. Παρασύρει συχνά έναν αμυντικό μαζί του και ελευθερώνει τον χώρο στην πλάτη του για έναν συμπαίκτη.
Κατέβασμα ψηλής μπάλας: Κίνηση που κόβει την ταχύτητα μιας ψηλής μπάλας για να την ακουμπήσει στο έδαφος. Γίνεται συνοδεύοντας την μπάλα παρά μπλοκάροντάς την.
Κατευθυνόμενο κοντρόλ: Υποδοχή της μπάλας που την κατευθύνει ήδη προς τον ελεύθερο χώρο, αντί να τη σταματά. Είναι η κίνηση που κερδίζει τον περισσότερο χρόνο παιχνιδιού, και εξαρτάται άμεσα από τη λήψη πληροφορίας πριν την υποδοχή.
Κεντρικός αμυντικός: Αμυντικός του άξονα, επιφορτισμένος με τις μονομαχίες και την κάλυψη. Στο σύγχρονο παιχνίδι, του ζητείται όλο και περισσότερο να οδηγεί την μπάλα προς τα εμπρός όταν κανείς δεν έρχεται να τον πιέσει.
Κίτρινη και κόκκινη κάρτα: Η κίτρινη είναι προειδοποίηση, η κόκκινη αποβολή. Δύο κίτρινες στον ίδιο αγώνα ισοδυναμούν με κόκκινη, και η ομάδα μένει τότε με δέκα παίκτες.
Κλείσιμο της γωνίας: Για τον τερματοφύλακα, να προχωρά προς τον εκτελεστή για να μειώσει την ορατή επιφάνεια του τέρματος. Λίγα μέτρα προχωρήματος αλλάζουν ριζικά τον στόχο που προσφέρεται, χωρίς να αλλάζουν τίποτα στο άλμα.
Κλήση: Το μήνυμα που ανακοινώνει στους παίκτες που κλήθηκαν τον τόπο, την ώρα συνάντησης και την ενδυμασία. Ένα μόνο κανάλι και μια αποστολή σε σταθερή ημέρα περιορίζουν συχνά τις απουσίες της τελευταίας στιγμής.
Κορμός: Ενδυνάμωση των εν τω βάθει μυών του κορμού. Αυτό που μετράει δεν είναι η διάρκεια της σανίδας, αλλά η ικανότητα να διατηρείς αυτή την ευθυγράμμιση κατά τη διάρκεια ενός τρεξίματος ή μιας μονομαχίας.
Κόρνερ: Χτύπημα από τη γωνία που δίνεται όταν ένας αμυντικός στέλνει την μπάλα πίσω από τη δική του γραμμή τέρματος. Είναι μία από τις σπάνιες καταστάσεις όπου μπορείς να προετοιμάσεις μια φάση εκ των προτέρων. Στημένες φάσεις κόρνερ
Κόψιμο: Απότομη αλλαγή κατεύθυνσης με την μπάλα για να εξουδετερώσεις έναν αντίπαλο ή να δημιουργήσεις μια γωνία. Με το εσωτερικό ή το εξωτερικό του ποδιού ανάλογα με την πλευρά από την οποία θέλεις να βγεις.
Κύκλος: Μπλοκ αρκετών εβδομάδων αφιερωμένο σε ένα κυρίαρχο θέμα. Επιτρέπει να επαναλαμβάνεις αρκετά ώστε να εγκαταστήσεις μια συμπεριφορά, αντί να αλλάζεις θέμα σε κάθε προπόνηση.
Λάκτισμα από το τέρμα: Η επαναφορά της μπάλας από την περιοχή μετά την έξοδο της μπάλας πίσω από τη γραμμή του τέρματος, με τελευταίο άγγιγμα της επίθεσης. Η μπάλα είναι σε παιχνίδι μόλις χτυπηθεί: ένας συμπαίκτης μπορεί να την πάρει μέσα στην περιοχή.
Λόγος οξείας προς χρόνια επιβάρυνση: Η σύγκριση ανάμεσα στην επιβάρυνση της τρέχουσας εβδομάδας και τον μέσο όρο των προηγούμενων εβδομάδων. Μια απότομη αύξηση είναι ένα κλασικό σήμα κινδύνου — ο δείκτης συζητιέται στην έρευνα, αλλά η ιδέα της σταδιακότητας παραμένει σταθερή.
Λόμπα: Μπάλα που περνά πάνω από έναν αντίπαλο ή τον προτεταμένο τερματοφύλακα. Σε ένα σουτ, μιλάμε συχνά για σκαφτό σουτ.
Μάτζερ: Χτύπημα με τη φτέρνα περνώντας το πόδι πίσω από το πόδι στήριξης· πήρε το όνομά του από τον Αλγερινό Rabah Madjer.
Με αντίπαλο: Κάθε προπονητική κατάσταση όπου πραγματικοί αντίπαλοι αντιτίθενται στον κάτοχο. Μια κίνηση δουλεμένη χωρίς αντίπαλο μεταφέρεται πολύ λιγότερο καλά στον αγώνα από μια κίνηση μαθημένη υπό πίεση.
Μεγάλη προσπέραση: Να περνάς την μπάλα από τη μία πλευρά του αντιπάλου και να τον προσπερνάς από την άλλη για να την πάρεις πίσω. Απαιτεί ταχύτητα, εκεί που το τούνελ απαιτεί ακρίβεια.
Μέγιστη αερόβια ταχύτητα (MAS): Μέγιστη αερόβια ταχύτητα: η μικρότερη ταχύτητα στην οποία ένας παίκτης καταναλώνει το μέγιστο οξυγόνο. Χρησιμεύει κυρίως για να εξατομικεύεις τους ρυθμούς τρεξίματος μιας προπόνησης.
Μέγιστη καρδιακή συχνότητα: Ο υψηλότερος αριθμός παλμών ανά λεπτό που φτάνει μια καρδιά στην προσπάθεια. Οι τύποι του στυλ «220 μείον την ηλικία» δίνουν μόνο μια τάξη μεγέθους, με σημαντικές ατομικές αποκλίσεις.
Μεταγραφική περίοδος: Η επίσημη περίοδος των μεταγραφών. Στους ερασιτέχνες, το αντίστοιχο είναι η περίοδος μετεγγραφών, οριοθετημένη από ημερομηνίες και έναν περιορισμένο αριθμό αλλαγών συλλόγου.
Μικρό παιχνίδι: Αγώνας σε περιορισμένο χώρο με λίγους παίκτες. Ρυθμίζοντας τον χώρο, τον αριθμό, τα αγγίγματα και τους κανόνες, κατευθύνεις τη φυσική ή τακτική έμφαση χωρίς ποτέ να βγαίνεις από το παιχνίδι. Ποιες διαστάσεις για κάθε μορφή
Μικρόκυκλος: Η εβδομάδα προπόνησης, από την επομένη του αγώνα έως τον επόμενο αγώνα. Είναι η πιο χρήσιμη μονάδα σχεδιασμού στους ερασιτέχνες, περισσότερο από το ετήσιο πλάνο. Σχεδιασμός της εβδομάδας
Μονομαχία: Άμεση αντιπαλότητα ανάμεσα σε δύο παίκτες για την μπάλα, στο έδαφος ή στον αέρα. Μια ομάδα μπορεί να αντισταθμίσει ένα έλλειμμα στις μονομαχίες με την οργάνωσή της, αλλά σπάνια σε ολόκληρο τον αγώνα.
Μοντέλο παιχνιδιού: Ο τρόπος με τον οποίο ένας προπονητής θέλει να παίζει η ομάδα του, στις τέσσερις φάσεις του παιχνιδιού. Αυτός πρέπει να καθοδηγεί την επιλογή των ασκήσεων, και όχι το αντίστροφο.
Μορφές παιχνιδιού: Ο αριθμός των παικτών ανά ομάδα ανάλογα με την ηλικία: ποδόσφαιρο 5x5, 7x7, 8x8, μετά 11x11. Κάθε μορφή έχει τις δικές της διαστάσεις, τους κανόνες και τους στόχους εκπαίδευσής της. Το ποδόσφαιρο 8x8
Μπαλιά στον χώρο: Μπάλα που παίζεται στον χώρο, πίσω από την άμυνα, για έναν συμπαίκτη που ξεκινά. Η επιτυχία της κρίνεται κυρίως από τον συγχρονισμό με το ξεκίνημα.
Μπλοκ: Το σύνολο των παικτών που αμύνονται συγκεντρωμένοι και συνδεδεμένοι μεταξύ τους, αντί ο καθένας μόνος του. Μιλάμε για κοντό μπλοκ όταν οι γραμμές μένουν κοντά, και για τεντωμένο μπλοκ όταν απομακρύνονται. Άμυνα σε χαμηλό μπλοκ
Μπροστινή και πίσω στήριξη: Δύο λύσεις που προσφέρονται στον κάτοχο της μπάλας. Η μπροστινή στήριξη είναι μπροστά του (προχωράμε), η πίσω στήριξη είναι πίσω (διατηρούμε). Μια ομάδα που δεν προσφέρει ποτέ πίσω στήριξη χάνει πολλές μπάλες υπό πίεση.
Μυϊκή κάκωση: Βλάβη στις ίνες ενός μυός, από την απλή θλάση έως τη ρήξη. Οι οπίσθιοι μηριαίοι είναι οι πιο συχνά τραυματιζόμενοι στο ποδόσφαιρο, συχνά σε μια επιτάχυνση ή ένα φρενάρισμα.
Μυϊκό πιάσιμο: Μυϊκοί πόνοι που εμφανίζονται 24 έως 72 ώρες μετά από μια ασυνήθιστη προσπάθεια, συχνά συνδεδεμένοι με τα φρεναρίσματα και τις έκκεντρες συσπάσεις. Δεν αποτελούν αξιόπιστο δείκτη της ποιότητας μιας προπόνησης.
Νούμερα θέσης (6, 8, 9, 10): Ένα λεξιλόγιο κληρονομημένο από τα νούμερα των φανελών: ο 6 είναι το αμυντικό χαφ μπροστά από την άμυνα, ο 8 ο μποξ-του-μποξ χαφ, ο 10 ο δημιουργικός παίκτης ανάμεσα στις γραμμές, ο 9 ο φορ.
Ντέρμπι: Αγώνας ανάμεσα σε δύο συλλόγους κοντινούς γεωγραφικά. Ένα πλαίσιο όπου η συναισθηματική διαχείριση της ομάδας μετράει συχνά όσο και το πλάνο παιχνιδιού.
Ντρίμπλα: Η ενέργεια να εξουδετερώνεις έναν αντίπαλο με την μπάλα στο πόδι. Η επιτυχία της εξαρτάται τόσο από τη στιγμή που επιλέγεις και την ταχύτητα εκτέλεσης όσο και από την ίδια την κίνηση.
Ξεκίνημα από πίσω: Η έξοδος της μπάλας από το δικό σου μισό γήπεδο, συμπεριλαμβανομένου του τερματοφύλακα. Το κοντό ξεκίνημα απαιτεί παίκτες άνετους υπό πίεση και ξεκάθαρη οργάνωση· το μακρύ ξεκίνημα απαιτεί οργανωμένη μάχη για τη δεύτερη μπάλα.
Ξεμαρκάρισμα: Τρέξιμο χωρίς την μπάλα για να γίνεις διαθέσιμος. Ένα καλό ξεμαρκάρισμα δεν χρησιμεύει μόνο για να λάβεις: ακόμα κι αν δεν σε βρουν, μετακινεί έναν αμυντικό και ανοίγει τον χώρο για έναν συμπαίκτη.
Οβερλάπ: Τρέξιμο ενός συμπαίκτη που περνά πίσω από τον κάτοχο, από την πλευρά της πλάγιας γραμμής, για να δημιουργήσει μια αδύνατη επιλογή στον αμυντικό: να ακολουθήσει το τρέξιμο ή να μείνει στον κάτοχο.
Οδήγημα της μπάλας: Να μετακινείσαι με την μπάλα στο πόδι. Δουλεύεται μεταβάλλοντας την επιφάνεια επαφής, την ταχύτητα και κυρίως με το κεφάλι ψηλά: το να οδηγείς χωρίς να κοιτάς δεν χρησιμεύει σε τίποτα στον αγώνα.
Οδηγία: Ο κανόνας που προστίθεται σε ένα παιχνίδι για να εμφανίσει μια συμπεριφορά (αριθμός επαφών, υποχρεωτικές ζώνες, μπόνους πόντοι). Καλά διαλεγμένος, διδάσκει πιο αποτελεσματικά από μια εξήγηση.
Οι τέσσερις φάσεις του παιχνιδιού: Ένας απλός τρόπος να χωρίσεις έναν αγώνα: με την μπάλα, χωρίς την μπάλα, η επιθετική μετάβαση και η αμυντική μετάβαση. Τα περισσότερα μοντέλα παιχνιδιού γράφονται με βάση αυτές τις τέσσερις φάσεις.
Οργανωμένη επίθεση: Επίθεση που χτίζεται απέναντι σε έναν αντίπαλο ήδη οργανωμένο και μαζεμένο πίσω από την μπάλα. Απαιτεί υπομονή, πλάτος και παίκτες ικανούς να δέχονται ανάμεσα στις γραμμές — είναι το αντίθετο μιας αντεπίθεσης.
Οφσάιντ: Ένας παίκτης είναι σε θέση οφσάιντ αν βρίσκεται μπροστά από τον προτελευταίο αντίπαλο και μπροστά από την μπάλα τη στιγμή της πάσας ενός συμπαίκτη. Η θέση μόνη της δεν αρκεί: πρέπει να συμμετέχει στη φάση.
Οφσάιντ από τη μεσαία γραμμή: Προσαρμογή που χρησιμοποιείται στο ποδόσφαιρο με μειωμένο αριθμό παικτών στα παιδιά: το οφσάιντ ισχύει μόνο από τη μεσαία γραμμή, ώστε τα παιδιά να μη στέκονται κοντά στο τέρμα. Οι κανόνες του 8x8
Παγίδα οφσάιντ: Συντονισμένη άνοδος της αμυντικής γραμμής τη στιγμή της πάσας του αντιπάλου, για να φέρει τον επιθετικό σε θέση οφσάιντ. Αποτελεσματικό αλλά ριψοκίνδυνο: αρκεί ένας μόνο αμυντικός να ανέβει καθυστερημένα για να ακυρωθεί η παγίδα.
Πάγκος: Ο χώρος που προορίζεται για τους αναπληρωματικούς και το επιτελείο. «Κάνω πάγκο» σημαίνει μένω αναπληρωματικός όλο τον αγώνα — μια κατάσταση που φθείρει γρήγορα το κίνητρο ενός παίκτη.
Παιχνίδι θέσης: Τρόπος επίθεσης που βασίζεται στην οργανωμένη κατάληψη του γηπέδου (διάδρομοι, ύψη, αποστάσεις) παρά στον αριθμό των πασών. Η κατοχή εδώ είναι συνέπεια της τοποθέτησης, όχι ο στόχος. Το παιχνίδι θέσης, εξηγημένο
Παιχνίδι με τα πόδια του τερματοφύλακα: Η ικανότητα του τερματοφύλακα να συμμετέχει στο χτίσιμο. Έχει γίνει μια ξεχωριστή δεξιότητα: δίνει στην ομάδα έναν παίκτη παραπάνω στο ξεκίνημα, με την προϋπόθεση ότι ξέρει και να παίζει μακριά όταν η πίεση είναι πολύ μεγάλη.
Παιχνίδι με το κεφάλι: Να χτυπάς ή να προεκτείνεις την μπάλα με το κεφάλι. Δουλεύεται δίνοντας έμφαση στον συγχρονισμό του άλματος και τη ζώνη επαφής (το μέτωπο), όχι στον αριθμό των επαναλήψεων.
Πανένκα: Πέναλτι που χτυπιέται απαλά στο κέντρο του τέρματος, ποντάροντας στη βουτιά του τερματοφύλακα. Πήρε το όνομά του από τον Antonín Panenka, που το εκτέλεσε έτσι στον τελικό του Euro 1976.
Παραθυράκι: Η άνω γωνία του τέρματος, στη συμβολή του κάθετου και του οριζόντιου δοκαριού.
Παράταση: Δύο επιπλέον ημίχρονα που παίζονται σε περίπτωση ισοπαλίας, στις διοργανώσεις νοκ-άουτ. Δεν ισχύουν στο πρωτάθλημα.
Πάσα στα πόδια: Πάσα που δίνεται απευθείας στον συμπαίκτη, σταματημένο ή σε στήριξη. Πρέπει να φτάνει από τη σωστή πλευρά: εκείνη που τον απομακρύνει από τον αμυντικό.
Πέναλτι: Χτύπημα ποινής από τα έντεκα μέτρα, που δίνεται για παράβαση εντός της περιοχής. Οι παίκτες πρέπει να μένουν έξω από την περιοχή μέχρι το χτύπημα.
Πέντε διάδρομοι: Χωρισμός του γηπέδου σε πέντε κάθετες λωρίδες: δύο πλευρές, δύο ημιχώροι και ο άξονας. Χρησιμεύει ως σημείο αναφοράς ώστε δύο παίκτες να μη βρίσκονται στην ίδια λωρίδα στο ίδιο ύψος. Το παιχνίδι θέσης
Περιοδικοποίηση: Η οργάνωση στον χρόνο του περιεχομένου της προπόνησης, από το πλάνο της σεζόν έως την εβδομάδα. Χρησιμεύει κυρίως για να αποφύγεις δύο παγίδες: να τα κάνεις όλα ταυτόχρονα, ή να μην επαναλαμβάνεις ποτέ τίποτα.
Πίβοτ και διπλό πίβοτ: Ο πίβοτ είναι ο χαφ τοποθετημένος μπροστά από την άμυνα, σημείο στήριξης του χτισίματος. Δύο παίκτες σε αυτή τη θέση σχηματίζουν ένα διπλό πίβοτ, τυπικό του 4-2-3-1.
Πίεση: Να πηγαίνεις να πάρεις την μπάλα με συντονισμένο τρόπο αντί να περιμένεις. Μια πετυχημένη πίεση κρίνεται λιγότερο από το τρέξιμο και περισσότερο από τον συγχρονισμό: όλοι μαζί, ή καθόλου. Πώς να πιέζεις αποτελεσματικά
Πιστόνι: Παίκτης του διαδρόμου στα συστήματα με τρεις αμυντικούς (3-5-2, 3-4-3): εξτρέμ όταν η ομάδα έχει την μπάλα, μπακ όταν τη χάνει. Είναι μία από τις πιο απαιτητικές θέσεις σωματικά.
Πλάγιο άουτ: Επαναφορά με τα δύο χέρια, με τα δύο πόδια στο έδαφος, όταν η μπάλα περνά την πλάγια γραμμή. Δεν μπορείς να σκοράρεις απευθείας, ούτε να είσαι σε οφσάιντ σε ένα πλάγιο άουτ.
Πλάτος: Να καταλαμβάνεις το γήπεδο από τη μία πλάγια γραμμή έως την άλλη. Το να κρατάς έναν παίκτη σε κάθε άκρο αναγκάζει την αντίπαλη άμυνα να τεντωθεί, πράγμα που ανοίγει χώρους στο κέντρο.
Πλεϊμέικερ: Παίκτης επιφορτισμένος να προσανατολίζει το παιχνίδι της ομάδας του, συχνά τοποθετημένος ανάμεσα στις γραμμές του αντιπάλου. Τον λένε και νούμερο 10, αν και η θέση υπάρχει σήμερα σε πολύ ποικίλες μορφές.
Πλειομετρία: Δουλειά αλμάτων και αναπηδήσεων που εκμεταλλεύεται τη μυϊκή ελαστικότητα. Αποτελεσματική για την εκρηκτικότητα, αλλά απαιτητική για τους τένοντες: προχωράς σταδιακά.
Πλεονέκτημα: Ο διαιτητής αφήνει το παιχνίδι να συνεχιστεί παρά την παράβαση, αν η ομάδα που την υφίσταται διατηρεί ευνοϊκή κατάσταση. Μπορεί να επιστρέψει στην παράβαση αν το πλεονέκτημα δεν αποδώσει.
Πλευρική ολίσθηση: Η πλευρική ολίσθηση του μπλοκ όταν η μπάλα αλλάζει πλευρά. Όλοι κινούνται μαζί: ο παίκτης της αντίθετης πλευράς μπαίνει στον άξονα αντί να μένει κολλημένος στον διάδρομό του.
Προαγωνιστική ομιλία: Η ομιλία πριν τον αγώνα ή στο ημίχρονο. Καλό είναι να είναι σύντομη και να χωράει σε τρία μηνύματα: τι κρατάμε, τι διορθώνουμε, τι επιτιθέμεθα. Πετυχημένη ομιλία στην ομάδα
Προέκταση: Ελαφρύ άγγιγμα που αλλάζει την τροχιά μιας μπάλας χωρίς να την ελέγχει, συχνά με το κεφάλι σε ένα κόρνερ ή μια μακρινή μπάλα.
Προετοιμασία: Οι εβδομάδες της προετοιμασίας πριν την έναρξη του πρωταθλήματος. Κύριος στόχος: να ανεβάσεις σταδιακά την επιβάρυνση για να μειώσεις τον κίνδυνο τραυματισμού στους πρώτους αγώνες.
Προπόνηση: Η βασική μονάδα της προπόνησης, γενικά οργανωμένη σε μπλοκ: προθέρμανση, κυρίως μέρος, παιχνίδι, αποθεραπεία. Μια προπόνηση που κυνηγά έναν μόνο ξεκάθαρο στόχο αξίζει περισσότερο από μια που περνά επιφανειακά από τέσσερις.
Προπονητική επιβάρυνση: Η ποσότητα δουλειάς που επιβάλλεται σε έναν παίκτη, συνδυάζοντας διάρκεια και ένταση. Η παρακολούθησή της επιτρέπει κυρίως να εντοπίζεις τις πολύ απότομες αυξήσεις από τη μία εβδομάδα στην άλλη. Μέτρηση της επιβάρυνσης με το RPE
Προσανατολισμός του παιχνιδιού: Να πιέζεις κλείνοντας σκόπιμα μια πλευρά για να σπρώξεις τον αντίπαλο προς την άλλη, εκεί που τον περιμένεις. Ο πρώτος παίκτης που πιέζει φτάνει σε καμπύλη παρά σε ευθεία γραμμή.
Πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος (ΠΧΣ): Σύνδεσμος του γόνατος του οποίου η ρήξη οδηγεί σε μακρά απουσία. Ο κίνδυνος είναι σαφώς υψηλότερος στις ποδοσφαιρίστριες, γεγονός που καθιστά την προληπτική δουλειά ακόμα πιο σημαντική.
Προσποίηση: Κίνηση που έχει σκοπό να σε κάνει να πιστέψεις κάτι άλλο: προσποίηση σουτ, πάσας, σώματος. Η αποτελεσματικότητά της κρίνεται από τον ρεαλισμό της πρώτης κίνησης, όχι από την πολυπλοκότητά της.
Ραμπόνα: Σουτ ή πάσα που εκτελείται σταυρώνοντας το πόδι πίσω από το πόδι στήριξης. Εντυπωσιακό, σπάνια η πιο αποτελεσματική επιλογή.
Ρίψη της μπάλας: Επανέναρξη του παιχνιδιού μετά από μια διακοπή που δεν οφείλεται σε καμία παράβαση (τραυματισμός, σκασμένη μπάλα, εξωτερική παρέμβαση). Η μπάλα δίνεται στον παίκτη της ομάδας που την άγγιξε τελευταία, στο σημείο αυτής της τελευταίας επαφής, και όλοι οι άλλοι παίκτες πρέπει να απομακρυνθούν.
Ρόντο: Παιχνίδι διατήρησης σε κύκλο, με έναν ή δύο παίκτες στο κέντρο που ψάχνουν να κλέψουν την μπάλα. Καλά ρυθμισμένο, δουλεύει τον προσανατολισμό του σώματος, τη λήψη πληροφορίας και την αντι-πίεση, όχι μόνο την πάσα. Το ρόντο
Ρόστερ: Το σύνολο των παικτών της ομάδας. Το μέγεθός του καθορίζει πολλές επιλογές: με δεκαέξι παίκτες κάνεις ροτέισον, με εικοσιπέντε διαχειρίζεσαι κυρίως χρόνο συμμετοχής και απογοητεύσεις.
Ρουλέτα: Κίνηση ντρίμπλας όπου ο παίκτης περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του κρατώντας την μπάλα κάτω από τα πόδια του, για να ξεφύγει από μια πίεση που έρχεται από πίσω.
Σέντερ φορ: Ο φορ, ο πιο ψηλά στο γήπεδο. Ανάλογα με το προφίλ του, καθηλώνει τους αμυντικούς και παίζει με την πλάτη στο τέρμα, ή επιτίθεται στην πλάτη τους — σπάνιοι είναι όσοι κάνουν πραγματικά και τα δύο.
Σέντρα: Μπάλα που στέλνεται από μια πλευρά προς την περιοχή. Η ποιότητά της κρίνεται κυρίως από το ύψος και τη ζώνη-στόχο: πρώτο δοκάρι, δεύτερο δοκάρι, ή γύρισμα στην είσοδο της περιοχής.
Σταθμός: Κατάσταση δουλειάς στημένη σε ένα μέρος του γηπέδου, συχνά παράλληλα με άλλες. Χρήσιμη για να επαναλαμβάνεις πολλά, με την προϋπόθεση ότι ο χρόνος αναμονής μένει μικρός.
Συμπαγής διάταξη: Η απόσταση ανάμεσα στις γραμμές μιας ομάδας που αμύνεται. Όσο πιο κοντά είναι οι γραμμές (συχνά 8 έως 15 μέτρα), τόσο λιγότερο χώρο βρίσκει ο αντίπαλος ανάμεσά τους για να παίξει.
Σύνθεση: Η ενδεκάδα εκκίνησης και η τοποθέτηση του καθενός. Το να την ανακοινώνεις νωρίς αποφεύγει τις συζητήσεις στα αποδυτήρια, αλλά σε εκθέτει περισσότερο στις αντιδράσεις των αναπληρωματικών: κάθε προπονητής το κρίνει με τον τρόπο του.
Σύστημα παιχνιδιού: Ο τρόπος τοποθέτησης των παικτών στο γήπεδο, που περιγράφεται με μια σειρά αριθμών διαβασμένη από την άμυνα προς την επίθεση (ο τερματοφύλακας δεν μετριέται). Είναι μόνο ένα σημείο εκκίνησης: μια ομάδα αλλάζει μορφή ανάλογα με το αν έχει την μπάλα ή όχι. Ποιο σύστημα να διαλέξεις
Τάκλιν: Επέμβαση στο έδαφος για να πάρεις την μπάλα από έναν αντίπαλο. Είναι η τελευταία αμυντική λύση: ένα πετυχημένο τάκλιν παραμένει παραδοχή ότι η όρθια μονομαχία χάθηκε.
Τακουνάκι: Πάσα ή προέκταση που παίζεται με τη φτέρνα, συχνά για να αιφνιδιάσεις σε έναν περιορισμένο χώρο.
Τακτική περιοδικοποίηση: Μέθοδος όπου όλη η εβδομάδα οργανώνεται γύρω από το μοντέλο παιχνιδιού: κάθε προπόνηση δουλεύει μια αρχή του παιχνιδιού, με τη φυσική έμφαση να προκύπτει από τη μορφή του προτεινόμενου παιχνιδιού. Η τακτική περιοδικοποίηση
Ταχύτητα: Στο ποδόσφαιρο, αναλύεται σε: ταχύτητα αντίδρασης, επιτάχυνσης στα πέντε με δέκα μέτρα, τρεξίματος στα τριάντα μέτρα, και με αλλαγή κατεύθυνσης. Είναι η σύντομη επιτάχυνση που εμφανίζεται πιο συχνά στον αγώνα.
Τενοντοπάθεια: Καταπόνηση ενός τένοντα (γόνατο, αχίλλειος), συχνά συνδεδεμένη με επαναλαμβανόμενη επιβάρυνση που αυξήθηκε πολύ γρήγορα. Απαιτεί προσαρμογή της προπόνησης περισσότερο παρά πλήρη ξεκούραση.
Τεστ Vameval: Τεστ πεδίου με προοδευτική ταχύτητα που επιτρέπει να εκτιμήσεις τη μέγιστη αερόβια ταχύτητα ενός παίκτη. Υπάρχουν και άλλα πρωτόκολλα (Luc Léger, 30-15) ανάλογα με το τι θέλεις να μετρήσεις.
Τετ α τετ: Μονομαχία ανάμεσα σε έναν επιθετικό που ξεκινά μόνος και τον τερματοφύλακα. Ο τερματοφύλακας κερδίζει κυρίως βγαίνοντας νωρίς για να μειώσει τη γωνία, μετά μένοντας όρθιος όσο το δυνατόν περισσότερο.
Τίκι-τάκα: Όρος που γεννήθηκε στα ισπανικά μέσα για να περιγράψει το παιχνίδι με κοντές πάσες της Μπαρτσελόνα και της Ισπανίας γύρω στο 2010. Περιγράφει αυτό που βλέπεις, όχι αυτό που το οργανώνει — εξ ου και η συχνή σύγχυση με το παιχνίδι θέσης.
Τοπική και περιφερειακή ένωση: Οι βαθμίδες οργάνωσης του γαλλικού ερασιτεχνικού ποδοσφαίρου: η τοπική ένωση διαχειρίζεται τα νομαρχιακά πρωταθλήματα, η περιφερειακή το περιφερειακό επίπεδο. Η τοπική ένωση ορίζει τους περισσότερους τοπικούς κανόνες των κατηγοριών υποδομής.
Τούνελ: Να περνάς την μπάλα ανάμεσα από τα πόδια ενός αντιπάλου για να την πάρεις πίσω του.
Τρίγωνο: Τοποθέτηση τριών παικτών που δίνει στον κάτοχο τουλάχιστον δύο διαφορετικές γωνιακές λύσεις. Μια ομάδα που παίζει σε τρίγωνα χάνει γενικά λιγότερες μπάλες υπό πίεση.
Τρίτος παίκτης: Συνδυασμός όπου ο κάτοχος δίνει σε έναν βοηθητικό παίκτη, που γυρίζει αμέσως προς έναν τρίτο παίκτη που ξεκινά στον χώρο. Η άμυνα ακολουθεί την μπάλα και συχνά ξεχνά αυτόν τον τρίτο παίκτη.
Υπεραναπλήρωση: Η αρχή σύμφωνα με την οποία το σώμα, μετά από μια προσπάθεια και επαρκή αποκατάσταση, επανέρχεται σε ελαφρώς υψηλότερο επίπεδο. Κατά την αποκατάσταση χτίζεται η πρόοδος, όχι κατά την προπόνηση.
Υπερπροπόνηση: Κατάσταση μόνιμης κόπωσης που εγκαθίσταται όταν η επιβάρυνση ξεπερνά για πολύ καιρό τις ικανότητες αποκατάστασης. Τα σημάδια προηγούνται συχνά της πτώσης της απόδοσης: κακός ύπνος, ευερεθιστότητα, επαναλαμβανόμενοι τραυματισμοί.
Ύπνος: Ο πρώτος μοχλός αποκατάστασης, πάνω από όλες τις μεθόδους με κρύο ή μασάζ. Επτά με εννέα ώρες τη νύχτα, σε σταθερές ώρες, προσφέρουν συχνά περισσότερα σε έναν παίκτη από οποιοδήποτε πρωτόκολλο μετά τον αγώνα. Αποκατάσταση μετά τον αγώνα
Υποδοχή της μπάλας: Η πρώτη επαφή με την μπάλα. Συχνά αυτή κρίνει τη συνέχεια: καλά προσανατολισμένη, κερδίζει μισό δευτερόλεπτο· κακοδοσμένη, ακυρώνει ό,τι προηγήθηκε.
Φαλτσαριστό σουτ: Σουτ με το εσωτερικό του ποδιού γυρίζοντας γύρω από την μπάλα, πράγμα που της δίνει φάλτσο και εσωτερική καμπύλη.
Φάουλ: Αντικανονική ενέργεια εναντίον αντιπάλου, που τιμωρείται με ελεύθερο λάκτισμα ή πέναλτι. Η ποινή εξαρτάται από την επικινδυνότητα της κίνησης, όχι μόνο από το αποτέλεσμά της.
Φεστιβάλ υποδομής: Συγκέντρωση νεαρών ομάδων ένα πρωινό, με σύντομους αγώνες και σταθμούς. Η μορφή αναφοράς των μικρότερων κατηγοριών, όπου η βαθμολογία δεν έχει θέση.
Φούτσαλ: Ποδόσφαιρο σάλας πέντε εναντίον πέντε, με μια μπάλα πιο βαριά και λιγότερο αναπηδητική. Πολύ εκπαιδευτικό για τη γρήγορη λήψη αποφάσεων και την τεχνική στους μικρούς χώρους.
Φράχτης: Η γραμμή παικτών που τοποθετείται μπροστά από ένα φάουλ για να καλύψει ένα μέρος του τέρματος. Οι αντίπαλοι πρέπει να στέκονται στην κανονισμένη απόσταση, και ένας επιθετικός δεν μπορεί πια να κολλάει στον φράχτη.
Φύλλο αγώνα: Το επίσημο έγγραφο που καταγράφει τους παίκτες, τους αναπληρωματικούς και το επιτελείο, σήμερα συχνά σε ηλεκτρονική μορφή. Ένα λάθος δελτίου ή ταυτότητας μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια του αγώνα στα χαρτιά.
Χαμηλό, μεσαίο, ψηλό μπλοκ: Το ύψος στο οποίο η ομάδα περιμένει τον αντίπαλο, που μετριέται από την απόσταση ανάμεσα στην τελευταία της γραμμή και το δικό της τέρμα. Σημεία αναφοράς που παρατηρούνται στους επαγγελματίες: περίπου 22 έως 28 μέτρα σε χαμηλό μπλοκ, 35 έως 45 σε μεσαίο μπλοκ, 50 και πάνω σε ψηλό μπλοκ. Ενότητα: Ομαδική άμυνα
Χειμερινή διακοπή: Η διακοπή στα μέσα της σεζόν. Προετοιμάζεται σαν μια μικρή προετοιμασία: λίγη ξεκούραση, μετά μια σταδιακή άνοδος της επιβάρυνσης πριν την επανέναρξη του πρωταθλήματος.
Χέρι: Παράβαση που τιμωρείται όταν ένας παίκτης αγγίζει σκόπιμα την μπάλα με το χέρι ή τον βραχίονα, ή κάνει το σώμα του αφύσικα μεγαλύτερο. Η ερμηνεία έχει αλλάξει πολύ τα τελευταία χρόνια.
Χρόνος συμμετοχής: Ο αριθμός των λεπτών που παίζει κάθε παίκτης. Είναι συχνά το πρώτο θέμα έντασης σε μια ομάδα: το να έχεις έναν κανόνα ανακοινωμένο εκ των προτέρων προστατεύει τόσο τον προπονητή όσο και τους παίκτες.
Ψεύτικος 9: Επιθετικός που κατεβαίνει συστηματικά στο κέντρο αντί να μένει απέναντι στους στόπερ. Δημιουργεί αμφιβολία: αν ένας στόπερ τον ακολουθήσει, η γραμμή ανοίγει· αν κανείς δεν τον ακολουθήσει, δέχεται ελεύθερος.
Ψηλοκρεμαστή μπάλα: Μπάλα που στέλνεται πολύ ψηλά και χωρίς συγκεκριμένη κατεύθυνση, γενικά στην ανάγκη. Ο όρος είναι υποτιμητικός: μια ψηλοκρεμαστή μπάλα αφήνει στον αντίπαλο τον χρόνο να επανατοποθετηθεί και κάνει την μπάλα σχεδόν αδύνατο να κρατηθεί.
Clean sheet: Αγώνας που τελείωσε χωρίς να δεχτείς γκολ. Ο αγγλικός όρος έχει επικρατήσει για να μιλάμε για τα αμυντικά σερί μιας ομάδας ή ενός τερματοφύλακα.
Money time: Τα τελευταία λεπτά ενός αμφίρροπου αγώνα, όπου κρίνονται πολλά αποτελέσματα. Είναι επίσης η στιγμή που συχνά πληρώνονται τα λάθη στη διαχείριση της επιβάρυνσης.
PPDA: Πάσες που επιτρέπονται στον αντίπαλο ανά αμυντική ενέργεια. Όσο πιο χαμηλός ο δείκτης, τόσο περισσότερο πιέζει η ομάδα. Προσοχή: μετράει την ένταση της πίεσης, όχι την ποιότητά της.
PPG (γενική φυσική προετοιμασία): Η βασική δουλειά — αντοχή, ενδυνάμωση, κινητικότητα — που χτίζει τη βάση πριν από την πιο ειδική δουλειά. Παραδοσιακά τοποθετείται στην αρχή της προετοιμασίας, αλλά καλό είναι να συντηρείται όλη τη σεζόν.
RPE: Βαθμός από το 0 έως το 10 που δίνει ο παίκτης για τη δυσκολία που ένιωσε σε μια προπόνηση. Πολλαπλασιασμένος με τη διάρκεια, δίνει μια αξιοποιήσιμη επιβάρυνση χωρίς κανένα υλικό. Διάβασε την επιβάρυνση με το RPE
RSA (επανάληψη σπριντ): Η ικανότητα να αλυσιδώνεις σπριντ με λίγη αποκατάσταση χωρίς να χάνεις πολλή ταχύτητα. Είναι μία από τις πιο καθοριστικές ικανότητες στο ποδόσφαιρο.
VAR: Βοήθεια βίντεο στη διαιτησία, περιορισμένη σε τέσσερις καταστάσεις: γκολ, πέναλτι, απευθείας κόκκινη κάρτα και λάθος ταυτότητας. Δεν υπάρχει στο ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο.
VO2max: Η μέγιστη ποσότητα οξυγόνου που ο οργανισμός μπορεί να χρησιμοποιήσει κατά την προσπάθεια. Δείκτης αναφοράς στο εργαστήριο, λιγότερο πρακτικός από τη μέγιστη αερόβια ταχύτητα στο γήπεδο.